‌ گذری به دیار تاریخی صومای برادوست و دیدن از مناطق تاریخی

#قلعه_تاریخی_بردوک که از قلعه‌ های تاریخی شهرستان ارومیه در استان آذربایجان غربی می باشد، در شش کیلومتری روستایی به همین نام (از توابع محال صومای برادوست) و در ۹۶ کیلومتری شمال غربی شهر ارومیه قرار گرفته است. منطقه قرار گیری قلعه نزدیک کوه‌ های مرزی ایران و ترکیه قرار دارد.

این قلعه تاریخی به سال ۱۰۷۸ هجری قمری یعنی معادل سال ۱۰۴۶ هجری شمسی توسط تقی سلطان بن نظر بیگ بن غازی و در دوره صفویه ساخته شده است. قلعه بردوک به عنوان یک دژ محکم و استوار با موقعیت مناسب جغرافیایی و دید کافی به دشت‌ های اطراف در دوران حکومت صفوی ساخته شد که این موضوع ارزش و اهمیت این منطقه را در دوران صفویه نشان می‌ دهد.

این دژ، متشکل از سه بخش حصار تدافعی، دیوار میانی و ابنیه مرکزی است که هر بخش در ادامه به طور مختصر توضیح داده می شود:

حصار تدافعی:

در ساختمان حصار تدافعی از سنگ‌ های لاشه با ملات احتمالا ماسه و آهک استفاده شده و ستون‌ های نیم دایره و توپر بسیار محکمی در فواصلی از دیوار تعبیه شده است. کتیبه‌ ای در دو سنگ مرمر کوچک در کنار هم در بالای ورودی و زیر قوس دروازه دیده می‌ شود.

دیوار میانی:

ورودی دروازه به شکل چهار گوش و به صورت عمیق در جبهه‌ های میانی دروازه، در شرق دژ تعبیه شده است و به واسطه یک فضای کوچک مستطیلی شکل، معبر ورودی به بخش میانی را با دروازه اصلی بنا ارتباط می‌ دهد.

ابنیه مرکزی:

این بنا چهارگوش و مصالح آن سنگ های چهارگوش و ملاط آن شن و آهک است. بر نوک قله نیز بقایای یک برج دیدبانی مربع شکل از سنگ لاشه و ملاط شن و آهک دیده می‌ شود. بالای ورودی سنگی آن با قوس‌ های کوچک از سنگ آهک سفید و سیاه تزیین شده و طرفین رئوس خارجی اضلاع آن با استفاده از سنگ‌ های تراشیده شده آتشفشانی مزین شده است. شکل قوس‌ های نگه دارنده گنبدها رومی و سنگ‌ های سیاه رنگ تراشیده شده دارد.

به طور کلی قلعه بردوک را می‌ توان از لحاظ باستان شناسی به سه قسمت قلعه، مسجد و مقبره بررسی کرد که هر بخش در ادامه به طور مختصر توضیح داده می شود:

مسجد:

این مسجد از سنگ‌ های حجاری سیاه و سفید ساخته شده که با هنرمندی در کنار هم قرار گرفته‌ اند. در ورودی مسجد سنگ‌ های سیاه رنگی دیده می‌ شود که بر روی آن ها قوس‌ های معروف سه کولی قرار گرفنه است. بر روی این ورودی یک کتیبه مستطیل شکل از جنس مرمر شفاف قرار دارد که با توجه به ابیات فارسی و آیات قرآن که بروی آن قرار دارد متوجه می‌ شویم ساخت مسجد بعد از تکمیل شدن قلعه در سال ۱۰۸۰ هجری قمری انجام گرفته است.

محراب مسجد که با سنگ سیاه ساخته شده است در قسمت جنوبی مسجد قرار دارد. در حدود ۲۷ متر پایین‌ تر از مسجد یک بنا دیگر وجود دارد که با استفاده از یک رشته پله می‌ توان به آن رسید. طاق این بنا به صورت گنبدی است و با گذشت سال‌ های بسیار هنوز پا بر جاست. در این بنا یک محراب وجود دارد که از سنگ سیاه و سفید و رو به طرف قبله ساخته شده است.

قلعه:

قلعه بزرگ در روبروی مسجد قرار دارد که در ارتفاعات میانه کوهستان ساخته شده است و راه دست یابی به آن شیب تندی دارد. در بخش مرکزی قلعه چند بنای دیگر وجود دارد که با سنگ‌ های چهار گوش و ملات شن و آهک ساخته شده است و فقط یکی از آنها سالم مانده است که به نظر می‌ رسد از آن به عنوان آب انبار استفاده می‌ شده است.

برج دیده بانی:

در ارتفاعات و بر روی قله کوهستان یک بنای عظیم دیگر دیده می‌ شود که از آن به عنوان برج دیده بانی استفاده می‌ کردند. دیواره‌ های این برج از سنگ لاشه و شن و آهک ساخته شده و گوشه‌ ها دیوار و کناره‌ های پنجره آن با استفاده از سنگ آتشفشانی تزئین و محکم کاری شده است. در بالای این برج، تمام دشت صومای برادوست معلوم است.

مسیر دسترسی:

برای مشاهده قلعه بردوک باید شهر ارومیه را به طرف صومای برادوست ترک کرد و از مسیر جاده بین المللی سرو به چهار راه معروف چره رسید و از آنجا به طرف گنگچین که با تابلو مشخص گردیده است تغییر مسیر داد و از این مسیر به روستای مرنه و در ادامه به روستای مرزی بردوک در امتداد شیار یک دره زیبا و سرسبز رسید که به کمک اهالی خون گرم این روستای زیبا بعد از طی یک جاده باریک و بسیار صعب العبور کوهستانی به مدت بیست دقیقه به صورت پیاده قلعه بردوک نمایان می شود.

@somaynews