‍ 🔴خاله زنک بازی رسانه چیست؟
🖌محمدسلیم عباسی

معمولا سه رسالت اصلی رسانه، اطلاع رسانی شفاف، تحلیل علمی و انتقاد سازنده است که این سه رسالت در اصل در راستای دنبال کردن یک هدف هستند و آن آگاهی بخشی است، در حقیقت می‌توان رسانه را به چراغی تشبیه کرد که در تاریکی جهل و ناآگاهی، مسیر درست را نشان می‌دهد و نور حقیقت بر سایه‌ها می‌تاباند.


وجه تمایز رسانه‌ها با یکدیگر در کیفیت آنها نهفته است، کیفیت یک رسانه را نیز در سه عامل دقت، صحت و سرعت می‌توان جستجو کرد، عامل دقت به انتخاب خبر و ارزش موضوع برمی‌گردد، هر پدیده‌ای برای انتخاب به عنوان یک سوژه خبری نمی‌تواند مناسب باشد و حتی به فرض استقبال مخاطب در صورتی‌که رسالت رسانه‌ای آن که همانا آگاهی بخشی است، زیر سوال برود از آن به عنوان خبر زرد یاد می‌شود.

تکلیف عامل صحت هم روشن است و خبر را بدون چاشنی واقعیت نمی‌توان چیزی بجز شایعه‌ نامید، اخباری که اساسا دروغ و یا تحریف می‌شوند اعتماد مخاطب به رسانه را کم رنگ کرده و در صورت تکرار باعث سلب اعتماد گیرنده از فرستنده می‌شوند، این بی‌اعتمادی در دراز مدت به قطع ارتباط جامعه‌ی هدف با رسانه و کاهش مخاطبان آن منجر می‌شود.

عامل سرعت را نیز باید به عنوان عامل تاثیرگزار مهمی در کیفیت رسانه‌ها پذیرفت؛ یک ضرب‌المثل قدیمی می‌گوید: «روزنامه‌ی امروز کاغذ باطله‌ی فرداست»،مسلما گذشت زمان ارزش خبری موضوعات بسیار مهم و حتی محرمانه و سری را نیز کم‌رنگ و بی‌اثر می‌کند، لذا رسانه‌هایی موفق هستند که از زمان اثر‌گذاری و طلایی اخبار آگاهی داشته باشند و این مورد را در انتشار آنها مد نظر قرار دهند.

اما خاله زنک بازی چیست؟ خاله زنگ بازی در فرهنگ ما به پشت سر دیگران، حرف زدن و عیبگویی و عیب‌جویی از آنها گفته می‌شود، حرکتی که اولا از اخلاقی بدور و مذموم ضد ارزش است، علیرغم این وزن منفی، خاله زنک بازی در فرهنگ ما پدیده‌ای چندان بی‌طرفدار نیست.

روانشناسان اعتقاد دارند که پشت سر دیگران حرف زدن، بخشی از تخلیه‌ی هیجانات روحی است و باعث می‌شود که کنارآمدن با نُرم زندگی آسانتر شود و فرد از این طریق برای پذیرفتن شرایط روزمره آماده گردد،آنها تاکید می‌کنند؛ غیبت و عیب‌گویی می‌توان به کاهش نارحتی‌های ناشی از اذیت و آزار دیگران کمک کند و باعث آرامش و ارضای حس حسادت‌ باشد،حتی در انسانی‌ترین حالت که آدمی از رویداد یک اتفاق ناگوار برای دیگران ناراحت است از زاویه‌ای دیگر از اینکه که این حادثه برای او اتفاق نیفتاده است،شاید خوشحال هم شود.

پژوهش‌های علمی روانشناسان علاوه بر یافته‌های فوق در خصوص کسانی که با ناکامی‌های شخصی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی روبرو شده‌اند، نشان می‌دهد که این افراد از شنیدن اخبار ناگوار در حوزه‌ی ناکامی خود، درباره دیگران خوشحال هستند و با تکرار و بزرگ‌نمایی این اخبار پیش سایرین، احساس بهتری نسبت به خود پیدا می‌کنند.

در حقیقت خاله زنک بازی رسانه‌ای نیز،موئید یافته‌های فوق پژوهشگران است، پدیده‌ای که کانال ارتباطی آن عوض می‌شود و به جای انتقال از محافل خصوصی به واسطه‌ی رسانه امکان انتشار پیدا می‌کند،بی‌گمان رسانه‌ها به خودی خود نمی‌توانند خوب و بد باشند، بلکه ارزش و ضد ارزش بودن آنها در شخصیت و اخلاق گردانندگان آنها نهفته است،عقده‌های شخصیتی و کمبودهای روانی افراد در کنار وابستگی به جناح‌ها و احزاب و گرفتار شدن در دام تعصب، کینه، دشمنی، رفاقت می‌تواند ماهیت یک رسانه را به خاله زنک بازی تغییر دهد.

برای شناختن رسانه‌های خاله زنک باز،کافی است به ارزش اخبار منتشره از سوی آنها توجه شود، سرک کشیدن در زندگی شخصیتها و پرداختن به مسئله‌های پوچ و بی‌ارزش که دردی از اجتماع را دوا نمی‌کند،از ویژگی‌های رسانه‌های خاله زنک است،رفتن به عمق هیجان و تفتیش عقیده در کنار دشمنی و هتاکی و تخریب و استهزاء را باید جزء لاینفک این رسانه‌ها تلقی کرد.

برخلاف بی‌دقتی رسانه‌های خاله زنک باز در انتخاب خبر، آنها از سرعت بالایی در ورد به شایعه سازی برخوردارند،از ویژگی‌های دیگر این رسانه‌ها،استناد به منابع نامشخصی است که هیچگاه امیدی به فاش شدن هویت‌شان نیست، آنها حتی ممکن است نقش رپرتاژآگهی سازمان و نهادهای خصوصی و دولتی را بازی کنند و به پوشش تبلیغات ساخته و پرداخته‌ی ذهن مدیران آنها بپردازند، در یک کلام در این دست رسانه‌ها هر نوع خبر زرد را می‌توان دید،بجز اخباری که جنبه‌ی آگاهی‌ بخشی دارند و درد و رنج و حرف دل مردم هستند!