تحولات، درگیری‌ها و کشمکش‌ در خاورمیانه دارای ریشه‌های عمیق سیاسی، اجتماعی و مذهبی هستند و مسلم است که براحتی و در کوتاه مدت قابل حل نیستند.

0
0

ترامپ و گرداب خاورمیانه!

رژیم‌های سیاسی نامتجانس، ترکیب قومیتی ناهمگون و ویژگیهای هویتی_ مذهبی متفاوت امید به دورنمای آرامش و امنیت در خاورمیانه را بشدت مخدوش کرده است.
تحولات، درگیری‌ها و کشمکش‌ در خاورمیانه دارای ریشه‌های عمیق سیاسی، اجتماعی و مذهبی هستند و مسلم است که براحتی و در کوتاه مدت قابل حل نیستند. بافت نژادی، مذهبی، قومی و زبانی سیاست را در این منطقه بشدت تحت تاثیر قرار داده است و سیستم‌های سیاسی ناهمسنخ، ناهمسو و دارای اهداف و استراتژیهای کاملا متفاوت و گاها متعارض این منطقه را در آستانه جنگی فراگیر و طولانی‌مدت قرار داده است و بسیار بعید است که در کوتاه مدت همای صلح و آرامش بر دوش خاورمیانه نشیند.
مشخصآ کُردها، ترک‌ها، اعراب و فارس‌ها چهار هویت شناخته شده تشکیل دهنده خاورمیانه هستند که در شرایط حاضر هر یک به دنبال نظمی جدید در منطقه هستند.
اعراب عمدتا سنی مذهب به دنبال سیادت جهان عرب بر منطقه هستند و از حضور ایران _بعنوان نظامی دارای ایدئولوژی سیاسی مبتنی بر شیعیسم_ در کشورهای عربی ناراضی و بیمناک‌اند، کردها در چنین فضایی به دنبال دستیابی به هویتی سیاسی هستند که در اثر پیمان سایکس_پیکو در یکصد سال گذشته از آنان سلب شده بود، نظام فعلی حاکم در ترکیه تحت رهبری اردوغان بر اساس ایدئولوژی مذهبی مبتنی بر ناسیونالیسم ترکی در صدد نفوذ و سلطه بر کشورهای دیگر منطقه است و ایران نیز در کشورهای مختلف منطقه سیاست‌های ویژه‌ای را دنبال می‌کند بنابرین می‌توان ادعا نمود که ایران، ترکیه و عربستان سه ضلع منازعات خاورمیانه هستند.


در چنین فضایی جنگ همه علیه هم حاکم است. این همان مساله‌ایست که چندی پیش رییس‌جمهور آمریکا در یکی از توئیت‌هایش به آن اشاره کرد.


پرزیدنت ترامپ با تکیه بر سیاست‌های اقتصادی تمام قد تلاش می‌کند که از کانون‌های منازعه و درگیری بشدت اجتناب کند امری که در سرنگونی هواپیمای فاقد سرنشین آمریکایی و حمله موشکی که پالایشگاههای نفتی عربستان را مورد هدف قرار داد به خوبی عیان شد و کشورهای خاورمیانه از دخالت نظامی آمریکا در امورات منطقه آسوده خاطر نمود تا خود سنگهای خود را از یکدیگر وا کنند البته گزاف نخواهد بود اگر گفته شود که ناکامی ترامپ در پی فشار حداکثری بر ایران برای مذاکره پیرامون برنامه هسته‌ای وی را وا داشت تا به تغییر مشی سیاسی در منطقه خاورمیانه اقدام نماید و برکناری جان بولتون از سمت مشاور امور امنیت ملی در همین راستا قابل تحلیل است.


سیاستمداران آمریکایی فراموش نکرده‌اند که علت جهش ایالات متحده به جایگاه ابرقدرتی جهان پس از جنگ جهانی دوم دوری از میدان نبرد و جنگ جهانی و به تبع آن خسارات عظیم آن بود.


تلاش در جهت جامه عمل پوشاندن به شعارهای انتخابی و نگاه به انتخابات پیش روی ریاست جمهوری در ۳ نوامبر ۲۰۲۰ مصادف با ۱۳ آبان ۹۹ ترامپ را به عقب‌نشینی از میدان منازعه‌خیز و پربرخورد خاورمیانه واداشت سیاستی که با خالی کردن صحنه برای رقبای آمریکا در خاورمیانه، واکنش شدید نخبگان سیاسی_امنیتی ایالات متحده از هر دو حزب عمده داشت امری که خود را در رای ۳۵۴ نماینده به طرح مجلس نمایندگان آمریکا که مخالف تصمیم ترامپ برای خارج کردن نیروهای آمریکایی از سوریه است خود را نشان داد.


در چنین فضایی خروج نیروی های آمریکایی از سوریه که ترامپ سعی داشت از آن به عنوان برگ برنده برای پیروزی در انتخابات استفاده کند اکنون کمانه کرده و ممکن است به پاشنه آشیل وی جهت شکست در انتخابات و استفاده رقبا از این مساله بعنوان شکست رئیس جمهور در مسائل امنیتی و استراتژیک استفاده شود.

هاشم محمودی – کارشناس ارشد علوم سیاسی- ارومیه